İş Sağlığı ve Güvenliği Doktora (Disiplinlerarası)
Dersin Ayrıntıları
KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
İş Sağlığı ve Güvenliği Doktora (Disiplinlerarası) Programı
Ders Bolognaları
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
İş Sağlığı ve Güvenliği Doktora (Disiplinlerarası) Programı
Ders Bolognaları
| Ders Kodu | Ders Adı | Yıl | Dönem | Yarıyıl | T+U+L | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 84011113 | Ergonomik Risk Değerlendirme | 1 | Güz | 1 | 3+0+0 | 7,5 | 7,5 |
| Dersin Türü | Seçmeli |
| Dersin Düzeyi | Doktora (TYYÇ: 8. Düzey / QF-EHEA: 3. Düzey / EQF-LLL: 8. Düzey) |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Yöntem ve Teknikler | Ders, teorik anlatımlar, vaka analizleri, antropometrik ölçüm uygulamaları, ergonomik iş analizi yöntemlerinin (REBA, OWAS, NIOSH) saha uygulamaları ve bilgisayar destekli simülasyonlar ile yürütülür. Grup çalışmaları ve proje temelli ödevlerle öğrencilerin pratik becerileri geliştirilir. |
| Dersin Veriliş Şekli | Yüz Yüze |
| Ön Koşullar | - |
| Dersin Koordinatörü | - |
| Dersi Veren(ler) | Prof. Dr. Murat DARÇIN |
| Yardımcı(lar) | - |
Dersin Öğretim Eleman(lar)ı
| Adı Soyadı | Oda No. | E-Posta Adresi | Dahili | Görüşme Saatleri |
|---|---|---|---|---|
| Prof. Dr. Murat DARÇIN | A-306 | [email protected] | 7907 | Pazartesi 16:00 |
Dersin İçeriği
Ergonomi kavramı, önemi ve tarihsel gelişimi; insan kapasitesi ve sınırlılıkları; işin ve çalışma yerinin ergonomik açıdan değerlendirilmesi; ergonomik uygulamalar için antropometri; çalışanların vücut hareketlerinin biyomekanik özellikleri; ergonomik iş analiz esasları ve uygulama prensipleri; işyeri tasarımının ergonomik temelli değerlendirilmesi için kullanılan analiz metotları; yaygın kullanılan ergonomik analiz yöntemleri (REBA, OWAS ve NIOSH) ve uygulamaları.
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilere ergonomi kavramı ve tarihsel gelişimini tanıtmak, insan kapasitesi ve sınırlılıklarını dikkate alarak işin ve çalışma ortamının ergonomik açıdan değerlendirilmesini öğretmek ve ergonomik risk analizi yöntemlerini uygulama becerisi kazandırmaktır.
Dersin Alan Öğretimini Sağlamaya Yönelik Katkısı
| Temel Meslek Dersleri | X |
| Uzmanlık / Alan Dersleri | X |
| Destek Dersleri | |
| Aktarılabilir Beceri Dersleri | |
| Beşeri, İletişim ve Yönetim Becerileri Dersleri |
Dersin Öğrenim Kazanımlarının Program Kazanımları ile Olan İlişkileri
| İlişki Düzeyleri | ||||
| En Düşük | Düşük | Orta | Yüksek | En Yüksek |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| # | Program Yeterlilikleri | Düzey |
|---|---|---|
| P1 | İş sağlığı ve güvenliği alanında ileri düzey bilimsel araştırma yapabilir ve literatüre katkı sağlayabilir. | 5 |
| P2 | Karmaşık ve öngörülemeyen iş sağlığı ve güvenliği sorunlarını analiz edebilir ve çözüm önerileri geliştirebilir. | 5 |
| P3 | Farklı disiplinlerle iş birliği yaparak bütüncül çözümler üretebilir. | 5 |
| P4 | İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarında etik ve profesyonel sorumluluk sergiler. | 5 |
| P5 | Araştırma bulgularını ve çözüm önerilerini etkili biçimde sunabilir. | 5 |
| P6 | İş sağlığı ve güvenliği politikalarının geliştirilmesi ve uygulanmasına katkı sağlayabilir. | 5 |
| P7 | İş sağlığı ve güvenliği projelerinde liderlik ve yönetim becerisi gösterebilir. | 5 |
| P8 | Uluslararası iş sağlığı ve güvenliği standartlarına uygun çözümler geliştirebilir. | 5 |
| P9 | Sürekli öğrenme ve kişisel gelişim gösterir. | 5 |
| P10 | Toplumsal sorumluluk bilinciyle iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına katkı sağlar. | 5 |
| P11 | İş sağlığı ve güvenliği alanında yenilikçi ve girişimci çözümler geliştirebilir. | 5 |
Dersin Öğrenim Kazanımları
| Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir: | |||
|---|---|---|---|
| No | Öğrenme Çıktıları | Prog. Yet. İlişkisi | Ölçme Yöntemi ** |
| Ö1 | Ergonomi ve psikososyal risklerin tarihsel gelişimini ve güncel yaklaşımları analiz eder. | P.1.1 | |
| Ö2 | Ergonomi ve psikososyal risklerin tarihsel gelişimini ve güncel yaklaşımları analiz eder. | P.2.1 | |
| Ö3 | Ergonomi ve psikososyal risklerin tarihsel gelişimini ve güncel yaklaşımları analiz eder. | P.9.1 | |
| Ö4 | İnsan kapasitesi ve biyomekanik özellikler dikkate alınarak çalışma ortamlarını değerlendirir. | P.2.2 | |
| Ö5 | İnsan kapasitesi ve biyomekanik özellikler dikkate alınarak çalışma ortamlarını değerlendirir. | P.3.1 | |
| Ö6 | Vaka çalışmaları ve projelerle yeni risk yönetim modelleri tasarlar ve bilimsel çıktılar üretir. | P.1.2 | |
| Ö7 | Ergonomik ve psikososyal risk analizi yöntemlerini uygular ve karşılaştırır. | P.2.3 | |
| Ö8 | Risk faktörlerini inceleyerek önleme ve kontrol stratejileri geliştirir. | P.2.4 | |
| Ö9 | Risk faktörlerini inceleyerek önleme ve kontrol stratejileri geliştirir. | P.4.1 | |
| Ö10 | Vaka çalışmaları ve projelerle yeni risk yönetim modelleri tasarlar ve bilimsel çıktılar üretir. | P.5.1 | |
| Ö11 | Ergonomik ve psikososyal risk analizi yöntemlerini uygular ve karşılaştırır. | P.6.1 | |
| Ö12 | Vaka çalışmaları ve projelerle yeni risk yönetim modelleri tasarlar ve bilimsel çıktılar üretir. | P.7.1 | |
| Ö13 | İnsan kapasitesi ve biyomekanik özellikler dikkate alınarak çalışma ortamlarını değerlendirir. | P.8.1 | |
| Ö14 | Ergonomik ve psikososyal risk analizi yöntemlerini uygular ve karşılaştırır. | P.8.2 | |
| Ö15 | Ergonomi ve psikososyal risklerin tarihsel gelişimini ve güncel yaklaşımları analiz eder. | P.9.1 | |
| Ö16 | Risk faktörlerini inceleyerek önleme ve kontrol stratejileri geliştirir. | P.10.2 | |
| Ö17 | Risk faktörlerini inceleyerek önleme ve kontrol stratejileri geliştirir. | P.11.1 | |
| Ö18 | Vaka çalışmaları ve projelerle yeni risk yönetim modelleri tasarlar ve bilimsel çıktılar üretir. | P.11.2 | |
| ** Yazılı Sınav: 1, Sözlü Sınav: 2, Ev Ödevi: 3, Lab./Sınav: 4, Seminer/Sunum: 5, Dönem Ödevi: 6, Uygulama: 7 | |||
Dersin Haftalık İçeriği
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1 | Psikososyal risk kavramı: tanımlar, tarihsel gelişim, teorik yaklaşımlar |
| 2 | İşyerinde psikososyal risk faktörleri: iş yükü, çalışma süresi, ücret, rol çatışmaları, örgütsel yapı |
| 3 | Kişiye yönelik ölçümler: anketler, ölçekler, gözlem ve biyopsikososyal değerlendirmeler |
| 4 | Yüksek maruziyetli iş kolları: sağlık, tarım, eğitim, çağrı merkezleri, sanayi |
| 5 | Stres kavramı: modelleri, iş stresi ve tükenmişlik sendromu |
| 6 | Çalışanların ruhsal ve bedensel sağlıklarının korunması: iş sağlığı psikolojisi |
| 7 | Ekip çalışması, liderlik, iş psikoloğunun rolü ve örgütsel destek mekanizmaları |
| 8 | Taciz, ayrımcılık, mobbing ve psikolojik şiddet olguları |
| 9 | Çalışma ortamı, ergonomi, yönetimsel faktörler, sendikalaşma, sosyal destek hizmetleri (kreş, bakım) |
| 10 | Özel gruplar: gebe, emziren, genç çalışanlar, yaşlı ve engelli çalışanlar |
| 11 | Psikososyal risklerin kontrolü: yönetim stratejileri, politika geliştirme, ISO 45003 standardı |
| 12 | Psikososyal risk yönetim metodolojisi: tanımlama, değerlendirme, önleme, izleme |
| 13 | Vaka çalışmaları: ulusal ve uluslararası örnekler, anket uygulamaları, rol yapma egzersizleri |
| 14 | Öğrenci sunumları, proje raporları ve genel değerlendirme |
Ders Kitabı veya Malzemesi
| Kaynaklar | Bridger, R. (2017). Introduction to Human Factors and Ergonomics (4th ed.). CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781351228442 |
| Kroemer Elbert, K., Kroemer, H. B., & Kroemer Hoffman, A. D. (2018). Ergonomics: How to design for ease and efficiency (3rd ed.). Academic Press. | |
| World Health Organization & International Labour Organization. (2022). Mental health at work: Policy brief. Geneva: World Health Organization. https://www.who.int/ | |
| Darçın, M. (2019). İş yerinde psikososyal risk faktörleri. PA Paradigma Akademi Yayınları. | |
| Darçın, E. S., & Darçın, M. (Ed.) (2023). İş Sağlığı ve Güvenliği (1. basım). Paradigma Akademi Yayınları. ISBN 978-625657-906-4 |
Değerlendirme Yöntemi ve Geçme Kriterleri
| Yarıyıl Çalışmaları | Sayısı | Katkı (%) |
|---|---|---|
| Uygulama | - | - |
| Alan Çalışması | - | - |
| Ödev | - | - |
| Sunum | - | - |
| Projeler | 1 | 50 (%) |
| Seminer | - | - |
| Kısa sınav (Quiz) | - | - |
| Ara Sınavlar | - | - |
| Yarıyıl Sonu Sınavı | 1 | 50 (%) |
| Toplam | 100 (%) | |
AKTS / Çalışma Yükü Tablosu
| Etkinlik | Sayı | Süre | Toplam İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders Hafta Sayısı ve Saati | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi (Ön çalışma, Kütüphane, Pekiştirme) | 14 | 3 | 42 |
| Ara Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Laboratuvar | 0 | 0 | 0 |
| Proje | 1 | 51 | 51 |
| Atölye | 0 | 0 | 0 |
| Sunum/Seminer Hazırlama | 3 | 20 | 60 |
| Alan Çalışması | 0 | 0 | 0 |
| Dönem Sonu Sınavı | 1 | 30 | 30 |
| Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Toplam İş Yükü: | 225 | ||
| Toplam Yük / 30 | 7,50 | ||
| Dersin AKTS Kredisi: | 8 | ||
Ders - Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| İlişki Düzeyleri | ||||
| En Düşük | Düşük | Orta | Yüksek | En Yüksek |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| # | Öğrenme Çıktıları | P1 | P2 | P3 | P4 | P5 | P6 | P7 | P8 | P9 | P10 | P11 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ö1 | Ergonomi ve psikososyal risklerin tarihsel gelişimini ve güncel yaklaşımları analiz eder. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö2 | Vaka çalışmaları ve projelerle yeni risk yönetim modelleri tasarlar ve bilimsel çıktılar üretir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö3 | Ergonomi ve psikososyal risklerin tarihsel gelişimini ve güncel yaklaşımları analiz eder. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 |
| Ö4 | İnsan kapasitesi ve biyomekanik özellikler dikkate alınarak çalışma ortamlarını değerlendirir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö5 | Ergonomik ve psikososyal risk analizi yöntemlerini uygular ve karşılaştırır. | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö6 | Risk faktörlerini inceleyerek önleme ve kontrol stratejileri geliştirir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö7 | İnsan kapasitesi ve biyomekanik özellikler dikkate alınarak çalışma ortamlarını değerlendirir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö8 | Risk faktörlerini inceleyerek önleme ve kontrol stratejileri geliştirir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 |
| Ö9 | Vaka çalışmaları ve projelerle yeni risk yönetim modelleri tasarlar ve bilimsel çıktılar üretir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö10 | Ergonomik ve psikososyal risk analizi yöntemlerini uygular ve karşılaştırır. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö11 | Vaka çalışmaları ve projelerle yeni risk yönetim modelleri tasarlar ve bilimsel çıktılar üretir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö12 | İnsan kapasitesi ve biyomekanik özellikler dikkate alınarak çalışma ortamlarını değerlendirir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö13 | Ergonomik ve psikososyal risk analizi yöntemlerini uygular ve karşılaştırır. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö14 | Ergonomi ve psikososyal risklerin tarihsel gelişimini ve güncel yaklaşımları analiz eder. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö15 | Ergonomi ve psikososyal risklerin tarihsel gelişimini ve güncel yaklaşımları analiz eder. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö16 | Risk faktörlerini inceleyerek önleme ve kontrol stratejileri geliştirir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö17 | Risk faktörlerini inceleyerek önleme ve kontrol stratejileri geliştirir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Ö18 | Vaka çalışmaları ve projelerle yeni risk yönetim modelleri tasarlar ve bilimsel çıktılar üretir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |